Ο τυφώνας Melissa δείχνει το μέλλον της κλιματικής αλλαγής
Μία φονική και καταστροφική πορεία διέγραψε στην Καραϊβική ο τυφώνας Melissa τις προηγούμενες ημέρες, σκορπώντας τον πόνο και την απελπισία στα νησιωτικά κράτη της περιοχής.
Χτυπώντας κατά σειρά την Αϊτή, την Τζαμάικα, την Κούβα, τις Μπαχάμες και τις Βερμούδες, ο «τυφώνας του αιώνα», όπως χαρακτηρίστηκε, έχει αφήσει πίσω του τρομακτικό αποτύπωμα, ενώ πλέον -υποβαθμισμένος σε ένταση- εκφυλίζεται κινούμενος στα πιο δροσερά νερά του βόρειου Ατλαντικού.
Καταρρακτώδεις βροχές και ισχυροί άνεμοι που έφτασαν έως και τα 295 χιλιόμετρα την ώρα, σφυροκόπησαν με αγριότητα κυρίως την Τζαμάικα και την Κούβα, καθώς στις περιοχές αυτές ο τυφώνας άγγιξε τη μέγιστή του ένταση. Μάλιστα, χαρακτηριστικό είναι ότι στην Τζαμάικα, η Melissa ήταν ο ισχυρότερος τυφώνας που έφτασε στην ξηρά από το 1851, από τότε δηλαδή που υπάρχουν καταγραφές.
Τα σωστικά συνεργεία στα νησιά της Καραϊβικής συνεχίζουν και θα συνεχίσουν για αρκετές ημέρες το επίπονο έργο τους, οι κάτοικοι μετρούν τις πληγές τους, ενώ οι νεκροί από το ακραίο φαινόμενο ξεπερνούν τους 49.
Οι χειρότερες και μεγαλύτερης έκτασης καταστροφές συνέβησαν στην Τζαμάικα, στην Κούβα γίνεται λόγος για πολύ μεγάλες ζημιές, ενώ στην Αϊτή δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
Η κλιματική αλλαγή δυναμιτίζει τους τυφώνες
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η νέα πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής συνδέεται άμεσα με το πόσο καταστροφικός ήταν ο τυφώνας Melissa.
Επρόκειτο για μια «τρομερή κατάσταση που εκτυλίχθηκε σε αργή κίνηση», τόνισε ο Τζόναθαν Πόρτερ, επικεφαλής μετεωρολόγος στο AccuWeather, μιλώντας στην Independent. «Οι αργοκίνητοι μεγάλοι τυφώνες συχνά καταγράφονται στην ιστορία ως μερικές από τις πιο θανατηφόρες και καταστροφικές καταιγίδες», ανέφερε.
«Οι ζημιές από αυτή την ιστορική άφιξη τυφώνα στην ξηρά είναι καταστροφικές. Αυτή ήταν η πρώτη άμεση επίθεση από τυφώνα κατηγορίας 5 στην καταγεγραμμένη ιστορία της Τζαμάικα», πρόσθεσε.
«Η Melissa είχε έναν σφιχτό εσωτερικό πυρήνα με τους ισχυρότερους ανέμους σε πλάτος περίπου 32 χιλιομέτρων, καθώς κινούνταν στη δυτική Τζαμάικα», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο Ντέιβιντ Σάιμον, καθηγητής γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Royal Holloway του Λονδίνου, δήλωσε: «Ο τυφώνας Melissa είναι ιδιαίτερα καταστροφικός λόγω του πολύπλοκου συνόλου αλληλεπιδρώντων παραγόντων που τον οδηγούν και της φύσης των περιοχών όπου έχει φτάσει και αναμένεται να φτάσει στην ξηρά».
«Η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών, γεγονός που αυξάνει την εξάτμιση του νερού», εξήγησε ο Σάιμον, ο οποίος είναι επικεφαλής συγγραφέας της Ειδικής Έκθεσης «Κλιματική Αλλαγή και Πόλεις» της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, η οποία θα δημοσιευτεί τον Μάρτιο του 2027.
«Ο αέρας που κυκλοφορεί στο σύστημα χαμηλής πίεσης το αντιλαμβάνεται αυτό και η πολύπλοκη φυσική οδηγεί σε μια ενισχυμένη και εμβαθυνόμενη δίνη που μπορεί να φτάσει σε ύψος πολλών χιλιάδων μέτρων στον ουρανό», υπογράμμισε ο Σάιμον.
Ο σχηματισμός τυφώνων και πώς τα πράγματα γίνονται χειρότερα
Οι τυφώνες χρησιμοποιούν ζεστό νερό για να σχηματιστούν και να ενισχυθούν. Η εξάτμιση του νερού δημιουργεί μια μάζα θερμού και υγρού αέρα, ο οποίος ανεβαίνει και δημιουργεί μια περιοχή χαμηλής πίεσης στην επιφάνεια του ωκεανού.
Στη συνέχεια, περισσότερος αέρας από περιοχές με υψηλότερη πίεση μετακινείται στην περιοχή χαμηλής πίεσης, η οποία με τη σειρά της θερμαίνεται και ανεβαίνει, ανατροφοδοτώντας τη διαδικασία. Καθώς ο ζεστός αέρας ψύχεται, το νερό στον αέρα σχηματίζει σύννεφα. Τα σύννεφα και ο άνεμος αρχίζουν να «μεγαλώνουν» και να περιστρέφονται, κινούμενοι από τη θερμότητα και την εξάτμιση του νερού του ωκεανού.
Καθώς ο πλανήτης μας περιστρέφεται, η καταιγίδα αρχίζει να περιστρέφεται, σχηματίζοντας ένα «μάτι» στο κέντρο, εκεί όπου η πίεση του αέρα παραμένει η χαμηλότερη. Για να πληροί ένα φαινόμενο τον ορισμό του τυφώνα, πρέπει να έχει ταχύτητες ανέμου τουλάχιστον 119 χιλιομέτρων την ώρα. Δεν σημαίνει όμως ότι όσο μεγαλύτερες ταχύτητες έχει ένας τυφώνας, τόσο πιο γρήγορα κινείται από μια περιοχή σε μια άλλη.
Οι τυφώνες στην πραγματικότητα ταξιδεύουν τώρα πιο αργά από ό,τι κάποτε, με αποτέλεσμα ακόμα μεγαλύτερες ζημιές. Μια θεωρία είναι ότι οι άνεμοι που κατευθύνουν έναν τυφώνα κινούνται πιο αργά σε ένα θερμότερο κλίμα, γεγονός που «δείχνει» την κλιματική αλλαγή.
«Η Melissa κινείται ασυνήθιστα αργά, κάτι που σημαίνει ότι έγινε ιδιαίτερα έντονη πριν χτυπήσει τη νοτιοδυτική ακτή της Τζαμάικα. Ομοίως, παρέμεινε περισσότερο πάνω από την Τζαμάικα, εκθέτοντας έτσι τα πάντα στην πορεία της σε παρατεταμένες επιπτώσεις», δήλωσε ο Ντέιβιντ Σάιμον.
Ο ρόλος του θερμού νερού
Η θέρμανση των ωκεανών πιθανότατα συμβάλλει επίσης στην ταχεία εντατικοποίηση των τυφώνων όπως η Melissa, των οποίων οι άνεμοι κλιμακώθηκαν από 112 χιλιόμετρα την ώρα σε 225 χιλιόμετρα την ώρα, μέσα μία μόλις ημέρα.
«Ζούμε σε έναν θερμότερο κόσμο και αυτό σημαίνει ότι οι τυφώνες είναι πιο πιθανό να ενταθούν γρήγορα, ειδικά κοντά στις ακτές, επισήμανε ο Ακσέι Ντεόρας, μετεωρολόγος στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ στη Βρετανία.
«Αυτό το τμήμα του Ατλαντικού είναι εξαιρετικά ζεστό αυτή τη στιγμή -περίπου 30 βαθμοί Κελσίου, που είναι 2 έως 3 βαθμοί Κελσίου πάνω από το κανονικό», εξήγησε.
«Και δεν είναι μόνο η επιφάνεια. Τα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού είναι επίσης ασυνήθιστα ζεστά, παρέχοντας μια τεράστια δεξαμενή ενέργειας για την καταιγίδα», τόνισε ο επιστήμονας.
Δεν σημαίνει βέβαια ότι αυτός ο μηχανισμός θα συμβαίνει πάντα. Δεν θα έχουν όλοι οι τυφώνες την ίδια «ταχεία εντατικοποίηση» όπως η Melissa, δήλωσε η Μπερναντέτ Γουντς Πλάκι, επικεφαλής μετεωρολόγος στο Climate Central, αλλά η πιθανότητα να συμβεί αυτό θα αυξηθεί στον «θερμότερο κόσμο μας».
«Ακούμε πολλά για τις ζημιές από τον άνεμο όταν συζητάμε για τυφώνες - και σίγουρα θα υπάρξουν - αλλά το μεγαλύτερο μέρος της καταστροφής προέρχεται στην πραγματικότητα από το νερό», δήλωσε ο Μαξ Ντούγκαν-Νάιτ, επιστήμονας κλιματικών δεδομένων στο Deep Sky. Εξήγησε ότι τα κύματα καταιγίδας, που ορίζονται ως «η ταχεία αύξηση της στάθμης της θάλασσας» ενώ περνά ο τυφώνας, μπορούν να «ισοπεδώσουν ολόκληρες γειτονιές».
Μια έκθεση του Deep Sky, χρησιμοποιώντας πάνω από τέσσερις δεκαετίες κλιματικών δεδομένων, αποκάλυψε ότι η συχνότητα των ακραίων βροχοπτώσεων από τυφώνες έχει αυξηθεί κατά 300%.
Η έκθεση διαπίστωσε επίσης ότι οι έντονες βροχοπτώσεις από τυφώνες, που συνέβαιναν μόνο μία φορά κάθε 100 χρόνια, τώρα θα συμβαίνουν κάθε 25. «Αυτά δεν είναι πλέον σπάνια γεγονότα», προειδοποίησε η έκθεση. «Θα συμβαίνουν με μεγαλύτερη συχνότητα και σοβαρότητα. Είναι η νέα μας κανονικότητα».
«Η κλιματική αλλαγή παρατείνει την εποχή των τυφώνων, έτσι ώστε αυτές οι καταιγίδες να γίνονται πιο πιθανές μέχρι τα τέλη του φθινοπώρου», υπογράμμισε ο Ντούγκαν-Νάιτ.
«Μερικοί από τους θανάτους που προκαλούνται από τυφώνες συμβαίνουν τις εβδομάδες και τους μήνες που ακολουθούν την καταιγίδα», πρόσθεσε.
«Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής συσσωρεύονται η μία στην άλλη και τα αποτυπώματά της είναι παντού σε αυτή την καταιγίδα. Καθώς συνεχίζουμε να θερμαίνουμε τους ωκεανούς μας, οι καταιγίδες θα γίνονται μόνο πιο δυνατές και πιο θανατηφόρες», τόνισε.
Όπως προειδοποιεί ο ίδιος, σύντομα τις επιπτώσεις αυτές θα τις βιώσουν και οι ΗΠΑ και η Ευρώπη. «Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι τυφώνες, έχουν αυξηθεί σε συχνότητα και σοβαρότητα. Συχνά φτάνουν στις ΗΠΑ και την Ευρώπη και προκαλούν ζημιές και απώλειες ζωών και στα δύο μέρη», ανέφερε. «Όλο και περισσότερο αυτές οι καταιγίδες θα πλήττουν το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη», πρόσθεσε.
Τι θα συμβεί στη Μεσόγειο
Η επιστημονική συζήτηση για το πώς η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει τα συστήματα κακοκαιρίας στη Μεσόγειο και ειδικότερα τη γέννηση των medicanes -των μεσογειακών κυκλώνων- είναι αρκετά έντονη.
Παραδείγματα τέτοιων medicanes που επηρέασαν τον ελλαδικό χώρο τα προηγούμενα χρόνια, έχοντα μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις καταστροφικά αποτελέσματα, ήταν ο Ιανός (Σεπτέμβριος 2020) και ο Ζήνων (Σεπτέμβριος 2018). Η φονική κακοκαιρία Daniel (Σεπτέμβριος 2023) δεν ήταν medicane όταν έφτασε στην Ελλάδα, αλλά απέκτησε τέτοια χαρακτηριστικά όταν αναπτύχθηκε νοτιότερα και χτύπησε τη Λιβύη (προκαλώντας και εκεί καταστροφικές πλημμύρες).
Το 2020, η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία Meteo-France ανέφερε ότι ήταν πιο δύσκολο να επεξεργαστεί κανείς τα κλιματικά δεδομένα από τους medicanes λόγω της σπανιότητάς τους.
Πάντως, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, που οφείλεται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, θα κάνει τις ακραίες καταιγίδες πιο έντονες, γεγονός που θα επηρεάσει και τα συστήματα κακοκαιρίας που διασχίζουν τη Μεσόγειο και φτάνουν στην Ελλάδα. Φαινόμενα ισχυρών βροχοπτώσεων μπορεί να τα βλέπουμε πιο σπάνια, ωστόσο φαίνεται ότι θα έχουν -ολοένα συχνότερα- μεγαλύτερη ένταση και πιο καταστροφικά αποτελέσματα, γεγονός που σημαίνει ότι η οχύρωση απέναντι σε τέτοια φαινόμενα είναι κάτι περισσότερο από επείγουσα ανάγκη.
